Humana

Ostra biegunka to zespół chorobowy, charakteryzujący się znamiennym zwiększeniem liczby wypróżnień i zmienioną półpłynną lub płynną konsystencją stolca. Biegunkę rozpoznaje się również u chorych oddających rozluźniony stolec z domieszką treści ropnej, krwi lub dużej ilości śluzu. Czas trwania ostrej biegunki nie przekracza 10 dni. Dłużej utrzymującą się biegunkę określa się mianem przewlekającej. Kryterium rozpoznania biegunki przewlekłej jest ponad 14 dniowy wywiad chorobowy. W klinicznej ocenie stanu chorego ważną rolę odgrywa oszacowanie stopnia odwodnienia, czemu w praktyce ambulatoryjnej służy porównanie masy ciała aktualnej i sprzed choroby, sprawdzenie szybkości wygładzania fałdu skórnego i powrotu zaróżowienia płytki paznokciowej po mocnym uciśnięciu (norma do 2s.), wysuszenia błon śluzowych, napięcia ciemiączka (u najmłodszych dzieci) oraz pomiar ciśnienia tętniczego i ocena diurezy. U niemowląt objawy ciężkiego odwodnienia mogą występować już przy ubytku 7% masy ciała.

Do najczęstszych przyczyn ostrej biegunki należą zakażenia wirusowe (m.in. rotawirusowe, adenowirusowe i astrowirusowe), bakteryjne (m.in. salmonelowe i E. coli) oraz pierwotniakowe, zatrucia egzotoksynami bakteryjnymi, przyczyny jatrogenne (głównie antybiotykoterapia), błędy pielęgnacyjno-dietetyczne (m.in. przekarmianie, nadmierna podaż cukrów prostych). Na odporność ekosystemu przewodu pokarmowego na zakażenia wpływają m.in. substancje prebiotyczne w diecie. Prebiotyki, w tym ß-fruktany zawarte w bananach oraz galaktooligosacharydy obecne w mleku, pobudzają wzrost probiotycznej flory jelitowej. Skutkuje to m.in. wzmocnieniem warstwy śluzowej jelita. W krajach o największej częstości występowania biegunki infekcyjnej obecność bananów w diecie stanowi ważny element zarówno jej profilaktyki, jak i leczenia. Zasobne w potas i pektyny papki bananowe normalizują wypróżnienia i stanowią także cenny element terapii hospitalizowanych chorych z biegunką.

Wprowadzenie nawadniania dożylnego stanowiło niepodważalny kamień milowy rozwoju medycyny w XX wieku, ale podstawą leczenia ostrej biegunki jest odpowiednio wczesne nawadnianie doustne oraz realimentacja. Tylko 4 na 100 dzieci z ostrą biegunką, prawidłowo nawadnianych doustnie, wymaga dożylnej podaży płynów. Badania kliniczne wykazały, że podawanie doustnych płynów nawadniających (DPN) i wczesna realimentacja zmniejszają liczbę oddawanych stolców i okres trwania biegunki w porównaniu do terapii wyłącznie płynami nawadniającymi. Dawne zalecenia powolnego wyrównywania odwodnienia i wstrzymania podaży posiłków przez 24-48 godzin (tzw. przerwa wodna) nie są uzasadnione. Rehydratacja powinna być szybka a doustne żywienie kontynuowane z chwilą powrotu apetytu u chorego.

Codziennie jelito dorosłego człowieka wykorzystuje podczas pracy ok. 9L płynu. Reabsorpcja tak dużej ilości płynu odbywa się dzięki enterocytom na kosmkach jelita cienkiego oraz kolonocytom. Sprzężone wchłanianie sodu z glukozą i innymi związkami organicznymi nie jest zaburzone w toksycznej biegunce bakteryjnej oraz w dużej części zachowane w biegunkach wirusowych, co stanowi podstawę skuteczności DPN. Skład DPN regulują zalecenia WHO oraz ESPGHAN, dotyczące osmolarności (200-250mOsm/L), zawartości sodu, potasu, glukozy i dwuwęglanów/cytrynianów. W celu poprawy akceptacji smaku DPN powinien być podawany schłodzony, często ale małymi porcjami.

Dawniej polecano do realimentacji dietę BRAT (banany+ryż+jabłka+sucharki), jednakże ma ona małą gęstość energetyczną i za dużą zawartość cukrów prostych. Optymalnym wyborem jest dobrze zbilansowana, pod względem zawartości węglowodanów, białka i tłuszczu, dieta prebiotyczna.

W praktycznej terapii ostrej biegunki wyróżnia się 3 fazy:

   1. Rehydratacji. Uzupełnienie za pomocą DPN niedoboru płynów przez pierwsze 4-6 godzin a przez kolejne 2-8 godzin, obok pokrywania podstawowego zapotrzebowania, uzupełnianie strat ś dodatkowo o 5-10mL DPN/kg m.c. po każdym stolcu biegunkowym/wymiotach.
   2. Realimentacji. Po powrocie łaknienia zaleca się podawanie pełnowartościowych posiłków; najlepiej o właściwościach sprzyjających normalizacji stolców.
      Nie przerywa się karmienia piersią. Niemowlętom nie-karmionym piersią można
      podawać mieszanki o zmniejszonej zawartości laktozy.
   3. Powrót do żywienia należnego dla wieku.

W leczeniu ostrej biegunki można wykorzystać dostępne już obecnie w Polsce produkty Humany, stworzone dla skutecznej terapii doustnej. Do rehydratacji zarówno niemowląt jak i dzieci starszych oraz osób dorosłych służy płyn nawadniający Humana Elektrolit. W fazie realimentacji wartościowym zbilansowanym pokarmem, normalizującym stolce, jest prebiotyczna bananowo-mleczna Humana HN, doskonale akceptowana przez chorych ze wszystkich grup wiekowych. Cenną propozycję w dalszym żywieniu młodszych dzieci stanowią mleka modyfikowane Humana, zawierające puree bananowe.

!!! Szacuje się, że w krajach wysokouprzemysłowionych do 10% zgonów niemowląt, którym można było zapobiec, jest skutkiem niezdiagnozowanej lub niewłaściwie leczonej ostrej biegunki.

!!! Corocznie DPN ratują życie ponad milionowi ludzi na świecie

Piśmiennictwo:

   1. Emery EA i wsp. Banana flakes control diarrhea in enterally fed patients. Nutr Clin Pract 1997, 12, 72-75
   2. Hoelscher M, Lőscher T. Schwere Diarrhően schnell und gezielt behandeln. Klinikarzt 2003, 32, 214-220
   3. Holliday MA i wsp. Fluid therapy for children: facts, fashions and questions. Arch Dis Child 2007, 92, 546-550
   4. Mahalanabis D, Snyder JD. Fluid and dietary therapy of diarrhea. Walker's Pediatric Gastrointestinal Disease, BC Decker 2000
   5. Muller-Lissner SA i wsp. The perceived effect of various foods and beverages on stool consistency. Eur J Gastroenterol Hepatol 2005, 17, 109-112
   6. Szajewska H i wsp. Ostra biegunka. Med Prakt Pediatr 2008, 1, 38-48
   7. Weyers H. Die Bananenernärung und der erste Brei im Säuglingalter. Med Ernährung 1966, 7, 10-13



Ważna informacja od firmy Humana

Najbardziej właściwym i najtańszym sposobem żywienia niemowląt jest karmienie piersią. Skład mleka matki najlepiej odpowiada potrzebom niemowlęcia, jest najkorzystniejszym i najbardziej bezpiecznym pokarmem, ponieważ zawiera wszystkie niezbędne składniki zapewniające prawidłowy rozwój dziecka oraz jego ochronę przed chorobami. Przygotowanie do karmienia piersią oraz utrzymanie laktacji wymaga od matki stosowania prawidłowej diety w czasie ciąży i po porodzie. Nieuzasadnione dokarmianie dziecka może utrudnić matce ewentualny powrót do karmienia piersią. Podjęcie decyzji o zmianie sposobu żywienia powinno być skonsultowane z lekarzem.