Humana

Odpowiedź doradcy rodzinnego Humana:

Celiakia jest chorobą polegającą na genetycznie uwarunkowanej trwałej nietolerancji glutenu (właściwie jego frakcji – białka o nazwie gliadyna), przez jelito cienkie przewodu pokarmowego. U osób cierpiących na tę chorobę, gliadyna powoduje  uszkodzenie i zanik kosmków śluzówki jelita cienkiego, których zadaniem jest zwiększenie powierzchni chłonnej. Jeżeli kontakt z glutenem się utrzymuje, skutkiem tego powierzchnia jelita staje się całkiem gładka i wchłanianie substancji odżywczych zostaje bardzo zakłócone.

Przyczyny powstawania celiakii nie są jeszcze w pełni wyjaśnione. Wiadomo, że w pojawieniu się tej choroby odgrywają rolę czynniki genetyczne, w połączeniu ze środowiskowymi. 

Celiakia najczęściej pojawia się w okresie od dwóch do czterech miesięcy po tym, kiedy dziecko miało kontakt z pokarmami zawierającymi gluten. Mogły to być np. kaszki, w których składzie znajdował się gluten.

Jednak pojawienie się choroby po raz pierwszy, może także nastąpić w bardzo różnym okresie od wprowadzenia do diety glutenu. Czas ten może wynosić od kilku tygodni, nawet do kilku lat. Około 10% dzieci poniżej drugiego roku życia cierpi na przemijającą celiakię, która przemija od drugiego lub trzeciego roku życia.

Główną zauważalną cechą choroby, spowodowaną zaburzeniem finkcji jelita cienkiego, jest spowolnione przybieranie na wadze, a nawet chroniczna niedowaga. Do tego dochodzą obfite tłuszczowe biegunki, których następstwem jest utrata wielu wartościowych, niestrawionych substancji odżywczych. Inne objawy to brak apetytu, drażliwość, wzdęcia, bóle brzucha i wymioty. Szybkie i jednoznaczne rozpoznanie celiakii, ze względu na różnorodność i nietypowość objawów, jest trudne. Rozpoznanie tej choroby, po wykonaniu serii specjalistycznych badań, może postawić tylko lekarz.

Ostateczna i jednoznaczna diagnoza decyduje o tym, czy dziecko musi pozostawać na diecie bezglutenowej. Jej ścisłe przestrzeganie, polegające na całkowitej eliminacji z diety wyżej wymienionych zbóż oraz produktów je zawierających, prowadzi do regeneracji błony śluzowej jelita cienkiego i ustąpienia objawów choroby w ciągu kilku dni lub tygodni. Konsekwentne przestrzeganie diety bezglutenowej pozwala dziecku na całkowity powrót do zdrowia i normalne życie.

Co mogą spożywać chorzy na celiakię?

Chorzy na celiakię mogą spożywać przetwory zawierające zboża bezglutenowe, czyli: ryż kukurydzę, grykę, proso, szkarłat (Amarantus). W pierwszej fazie choroby trzewnej, gdy śluzówka jelit jest bardzo uszkodzona, konieczne jest u niektórych dzieci przejściowe (2 - 3 miesiące) zastosowanie także diety bezmlecznej.

Dozwolone dla osób chorych na chorobę trzewną  produkty mączne to:

Mąka ryżowa

Płatki i kleik ryżowy

Ryż

Kaszki ryżowe błyskawiczne

Mąka kukurydziana

Kasza kukurydziana

Płatki kukurydziane

Chrupki kukurydziane

Skrobia kukurydziana

Mąka ziemniaczana

Mąka sojowa, tapioka

Kasza gryczana

Kasza jaglana

Skrobia pszenna

Chleb, bułki, ciastka bezglutenowe

Ziarna słonecznika, sezamu, orzechy

Wszystkie produkty węglowodanowe oznaczone jako „bezglutenowe”, oznaczone symbolem „Przekreślony Kłos”

Nabiał

Owoce, warzywa

Mięsa i wędliny

Powyższy spis zawiera produkty naturalnie bezglutenowe (ryż, gryka, soja, czy proso), jak i produkty z których gluten został usunięty (skrobia pszenna).

Należy zwracać uwagę, aby dieta dziecka chorego na celiakię była urozmaicona, zawierała dużą ilość warzyw i owoców, nabiału. W tworzenie diety dla dziecka z chorobą trzewną musi być zaangażowana cała rodzina, a zwłaszcza sam chory. Dziecko musi rozumieć istotę swojej choroby i sposobu leczenia dietetycznego, gdyż przez całe swoje życie, obcując z rówieśnikami odżywiającymi się w zwykły sposób w szkole, na spotkaniach towarzyskich, wycieczkach, będzie narażone na pokusy odstąpienia od diety. Musi sobie zdawać sprawę z konieczności ścisłego stosowania się do zaleceń dietetycznych przez całe swoje życie oraz z ewentualnych konsekwencji zaprzestania stosowania diety. Jest to jedyna metoda pozwalająca na stosowanie prawidłowego leczenia przy jednoczesnym utrzymywaniu kontaktów społecznych.

Wprowadzenie glutenu do diety

Zgodnie z nowymi zaleceniami dotyczącymi żywienia zdrowych dzieci w pierwszym roku życia, opracowanymi przez zespół ekspertów powołany przez konsultanta krajowego ds. pediatrii, gluten należy zacząć wprowadzić do diety dziecka po ukończeniu 4. miesiąca życia, a przed ukończeniem 6. miesiąca życia. Należy unikać zarówno zbyt wczesnego (poniżej 4. m.ż), jak i późnego (powyżej 7. m.ż.) wprowadzania glutenu do diety niemowlęcia. Gluten należy wprowadzać stopniowo, jeżeli jest to możliwe, jeszcze w okresie, kiedy dziecko jest karmione piersią. Postępowanie takie zmniejsza nie tylko ryzyko wystąpienia celiakii, ale również cukrzycy typu 1 oraz alergii na gluten.

* Powyższy tekst nie jest poradą lekarską i ma charakter ogólnej informacji. Celem omówienia indywidualnej sytuacji zdrowotnej Twojego dziecka, skonsultuj się z lekarzem pediatrą lub położną.